Górski poradnik

Gwałtowna ulewa i porażenie piorunem to główne niebezpieczeństwa niesione przez burzę. Jakkolwiek porażenie piorunem nie jest częstym zjawiskiem, należy się jednak z nim poważnie liczyć.

Objawy i skutki

• Najczęstszymi objawami wskazującymi na wystąpienie w danym miejscu wyładowania atmosferycznego są: ciche wyładowanie charakteryzujące się cichym "bzykaniem" lub trzeszczeniem, elektryzowanie się odzieży oraz stawanie włosów do góry.

• W górach piorun uderza najczęściej - choć nie jest to regułą ! - w wyizolowane z otoczenia szczyty i granie; a na rozległych, płaskich przestrzeniach (polany, hale) uderzenie pioruna może nastąpić w każdy punkt wystający ponad poziom.

• Droga pioruna nie kończy się po wyładowaniu, ale biegnie dalej po linii najmniejszego oporu powierzchnią terenu, a w terenie skalnym przeskakuje małe zagłębienia, przebiega przez wilgotne rynny i szczeliny skalne, przez cieki wodne i powierzchnie porośnięte mokrymi porostami.

• Zwykle następuje gwałtowny spadek temperatury i wzmaga się prędkość wiatru.

• Porażenie człowieka przez piorun (wyładowanie) kończy się zwykle śmiercią.

• Odpadnięcie w skutek podmuchu fali uderzeniowej wyładowania.

• Mokre, a niekiedy oblodzone skały i trawy.

• Wskutek uderzenia pioruna: ukruszenie skały i wywołanie lawiny kamiennej.

• Deprymujące działanie na psychikę człowieka, często wyzwolenie panicznego strachu.

• Stosunkowo szybkie przemoczenie odzieży, co wpływa na gwałtowne obniżenie odporności organizmu przeciw wyziębieniu.

Jak sobie radzić

• Wybierając się nawet na najkrótszą, górską wycieczkę należy zawsze zabierać ze sobą okrycie przeciwdeszczowe z kapturem.

• W miarę możliwości, jak najszybciej z zachowaniem pełnego bezpieczeństwa należy opuścić partie szczytowe, grań czy grzbiet. W trudnym, eksponowanym terenie należy dokonać tego tylko oznakowaną ścieżką !!!

• O ile to możliwe schodzić z grzbietu na stronę zawietrzną, ponieważ wyładowania atmosferyczne z "napierającej" chmury na stok nawietrzny mogą wystąpić również poniżej grzbietu (rys.1).

• Nigdy nie chować się pod wyizolowane, samotne drzewa (grupę drzew), wieże świątyń lub wieże widokowe, dzwonnice, kapliczki, na myśliwskich ambonach, itp. (rys.2).

• Przeczekując burzę należy usiąść ze złożonymi razem i podciągniętymi pod siebie stopami (po "turecku") na plecaku, linie, płaskim kamieniu; lub kucnąć trzymając zwarte stopy. Jeżeli znajdujemy się w ściance skalnej, wybrać - o ile to możliwe miejsca odległe co najmniej 1 metr od ściany lub przynajmniej nie opierać się o skałę (rys.3a).

• Chroniąc się w grocie lub niszy skalnej nie należy: stać przy wyjściu (możliwy przeskok pioruna między stropem na podłożem), opierać się o ściany (możliwe porażenie prądem powierzchniowym) (rys.3b).

• Natychmiast opuścić miejsca ze sztucznymi ubezpieczeniami. Jeżeli jest to nie możliwe, przywiązać się do haka linką na wysokości pasa (nigdy na wysokości piersi) i puścić ubezpieczenia.

• Przeczekując burzę pod okapem budynku nie opierać się o ścianę i odsunąć od piorunochronu.

• Grupa przeczekująca burzę powinna rozlokować się w stosunkowo dużym rozproszeniu, aby na wypadek uderzenia pioruna nie wszyscy zostali porażeni, a pozostałe osoby mogły udzielić pierwszej pomocy oraz powiadomić służby ratownicze (rys.4).

• Zabrania się przeczekiwania burzy w pozycji leżącej - niebezpieczeństwo porażeniem prądem powierzchniowym !!!

• Metalowe i optyczne przedmioty (menażka, termos, lornetka, aparat fotograficzny) schować w plecaku.

• Zaleca się wyłączenie telefonów komórkowych, oraz nie nadawanie przez krótkofalówki.

• Należy pamiętać, że wyładowanie atmosferyczne występuje nie tylko w czasie opadu deszczu, ale także w pochmurny i wilgotny dzień (tzw. sucha burza).