Górski poradnik

• Krwawienie tętnicze - jasnoczerwona krew pulsując szybko wypływa z rany (tryska).
• Krwawienie żylne - ciemnoczerwona krew wypływa wolniej i jednostajnie z rany.
• Krwawienie włośniczkowe - powolne sączenie się krwi z rany powierzchownej (otarcia skóry).
• Krwawienie zewnętrzne - krwawienie widoczne na zewnątrz powłok ciała (powiększająca się plama krwi na odzieży, ból uszkodzonej części ciała).
• Krwawienie wewnętrzne - przy uszkodzeniu narządów wewnętrznych lub przy złamaniach kości, krew wylewa się do wnętrza ciała (możliwość zasinienia skóry w miejscu wystąpienia krwotoku wewnętrznego, ból, deformacja i obrzęk kończyny, nudności, wymioty przy krwotoku w jamie brzusznej lub klatce piersiowej).
• Stłuczenia - bolesny obrzęk uszkodzonej okolicy ciała, sinienie miejsca urazu.
• Dodatkowe objawy wskazujące na dużą utratę krwi: postępująca bladość skóry, uczucie pragnienia, przyspieszony oddech, słabo wyczuwalne tętno, spadek ciśnienia krwi, senność lub pobudzenie, lęk.

PIERWSZA POMOC

Ogólne zasady.
• Ratujący powinien stosować przy kontakcie z krwią poszkodowanego rękawiczek jednorazowych, w celu nie tylko zapewnienia jałowości rany, ale także aby chronić siebie, przed zarażeniem HIV, WZW typu B i C, itp.
• Starać się nie dotykać rany - wyjątek: krwotok zagrażający życiu.
• Do odkażania ran nie stosować żadnych maści, ani spirytusu!
• Tkwiące w ranie obce ciała pozostawić!

Krwotok zewnętrzny.
• Miejsce krwawienia, jeśli jest ono duże, ucisnąć palcem lub dłonią, najlepiej z użyciem jałowego gazika.
• Założyć na ranę opatrunek uciskowy: kilka warstw jałowych gazików umocować za pomocą opaski elastycznej ( nie za mocno - by nie zatrzymywać krążenia krwi). Przez kilka minut utrzymywać ucisk palcem lub dłonią przez ten opatrunek.
• Unieść w górę krwawiącą część ciała, tak by znajdowała się powyżej poziomu serca (jeżeli nie ma podejrzenia złamania.
• Jeśli tymi sposobami nie udało się opanować krwotoku, to:
  • na wcześniej założony opatrunek uciskowy dołożyć jeszcze kolejne warstwy gazików i opaskę elastyczną;
  • w krwotoku tętniczym ucisnąć dłonią tętnicę pomiędzy raną a sercem (dół podkolanowy, dół łokciowy, pachwina);
  • w ostateczności, gdy powyższe metody zawodzą, rozwija się wstrząs (zawroty głowy, zasłabnięcie), kończyna jest amputowana urazowo, rana jest zbyt rozległa, krwotok jest duży - należy zastosować opaskę uciskową;
  • opaskę uciskową - szalik, szeroką taśmę, itp., szeroki materiał, ale nie sznurek czy drut! - zawiązać na ramieniu lub udzie - powyżej miejsca krwawienia, tak aby zatrzymać krwotok; można także do tego celu użyć mankietu do pomiaru ciśnienia;
  • na opasce, lub kawałku papieru przymocowanego do opaski napisać godzinę jej założenia;
  • opaskę uciskową należy poluźniać na pół minuty, nie rzadziej niż co pół godziny, co zapobiegnie powstaniu martwicy części kończyny znajdującej się poniżej rany.
    
    

Krwotok z nosa.
• Posadzić poszkodowanego z głową pochyloną do przodu, a na kark, czoło i nasadę nosa przyłożyć zimne kompresy, nie wolno zatykać otworów nosowych - krew powinna swobodnie wypływać.
  
  

Krwotok z jamy ustnej.
• Należy podać do ssania lód lub śnieg, ewentualnie zalecić płukanie jamy ustnej, zimną wodą.
• W każdym przypadku należy jak najszybciej zapewnić poszkodowanemu fachową pomoc medyczną.
  
  

Krwotok wewnętrzny.
• Wezwać fachową pomoc medyczną.
• Zalecić pozostanie w spoczynku, w pozycji pożądanej przez poszkodowanego.
• Nałożyć zimne kompresy w miejscu podejrzanym o wystąpienie krwotoku.
• Nie podawać nic do ust: napojów, leków, pokarmów - nie palić tytoniu !
• Chronić poszkodowanego przed utratą ciepła (okryć folią NRC), uspokajać, kontrolować oddech.

Rana.
• Jeżeli rana jest mała i powierzchowna, i nie będzie opatrywana przez lekarza, ranę należy przemyć (odkazić) 3% roztworem wody utlenionej.
• Na ranę nałożyć jałowy opatrunek, przymocować za pomocą bandaża.
• Rany pochodzące od otarcia (np. butami) przebić jednorazową igłą strzykawkową, delikatnie wycisnąć płyn, nałożyć jałowy opatrunek. Jeżeli pęcherz jest mały, należy się spodziewać, że sam przez noc wyschnie, wtedy nie przebijać i zastosować zasypkę.
• W przypadku rany kąsanej, nie tamować krwi, ranę przemywać szczególnie długo wodą z mydłem, dostarczyć poszkodowanego do placówki służby zdrowia w celu podania szczepionki przeciw wściekliźnie.
• W przypadku rozległych lub głębokich ran jak najszybciej zapewnić poszkodowanemu fachową pomoc medyczną.

Stłuczenie.
• Okładać stłuczone miejsce zimnymi kompresami.
• W przypadku wystąpienia opuchlizny, stosować specjalne maści.
• Przy bardziej rozległych stłuczeniach wskazana jest konsultacja z lekarzem.